İstimlak (Kamulaştırma) Nedir? 4 Adımda Süreç Nasıl İşler?

Özel mülkiyete ait bir taşınmazın kamu yararı amacıyla devlet veya yetkili kamu tüzel kişileri tarafından bedeli peşin ödenerek mülkiyetine el konulması işlemine istimlak (kamulaştırma) denir. Konuya ilişkin önemli detayları paylaşan İnvesttime Yatırım Danışmanlığı ve Arsa Ofisi Kurucusu Halil İbrahim Dindi, süreç ve haklar hakkında kritik bilgiler aktardı.

İSTANBUL / GÜNDEM VE EKONOMİ – Mülkiyet hakkını ve kamu yararını dengeleyen yasal bir mekanizma olan istimlak, Anayasa’nın 46. maddesi kapsamında sıkı kurallara bağlı olarak yürütülüyor. Keyfi veya şahsi kazanç odaklı projeler için uygulanamayan bu işlemin geçerli olabilmesi için mutlaka toplum çıkarına hizmet etmesi ve yetkili kurumlar (devlet, belediyeler, bakanlıklar veya DSİ, Karayolları gibi kamu tüzel kişileri) tarafından gerçekleştirilmesi gerekiyor.

İstimlak Bedeline İtiraz Edilebilir mi ve Mülk Geri Alınabilir mi?

İstimlak sürecinde mülk sahiplerinin sahip olduğu yasal haklara dikkat çeken Halil İbrahim Dindi, şu değerlendirmelerde bulundu:

• Bedele İtiraz Hakkı: Kamu kurumunun pazarlık aşamasında teklif ettiği bedeli mülk sahibi kabul etmek zorunda değildir. Anlaşma sağlanamaması durumunda süreç mahkemeye taşınır. Mahkemenin belirlediği bilirkişi raporuna ve çıkan sonuca karşı yasal süresi içinde üst mahkemelere (İstinaf/Yargıtay) başvurularak bedel artırımı davası açılabilir.

• 5 Yıl İçinde Geri Alma Hakkı: İstimlak edilen mülk kamulaştırıldıktan sonra 5 yıl içinde amacı doğrultusunda kullanılmazsa (örneğin okul yapılacağı söylenip hiçbir çalışma yapılmazsa), mülk sahibi ödenen bedeli faiziyle geri iade ederek taşınmazını geri isteme hakkına sahip olabilmektedir.

  

  Kentsel Dönüşümde Elbirliği Mülkiyeti ve %50+1 Çoğunlukla İnşaat Sözleşmesi Geçerli mi?

  İçeriği Görüntüle

İstimlak Süreci Adım Adım Nasıl İlerliyor?

Bir mülkün kamu yararı doğrultusunda devralınmasının aşamaları dört temel adımdan oluşuyor:

1. Ödenek Ayrılması ve Kurul Kararı: İlgili kamu kurumu proje için bütçe ayırır ve kamu yararı kararı alır.

2. Kıymet Takdir Komisyonu ve Satın Alma Usulü: Kurum bünyesindeki komisyon mülkün piyasa değerini (rayiç bedelini) belirler ve mülk sahibiyle uzlaşma (pazarlık) masasına oturulur.

3. Bedel Tespit ve Tescil Davası: Fiyat konusunda anlaşma sağlanamazsa, kamu kurumu Asliye Hukuk Mahkemesi’ne başvurarak “Bedel Tespit ve Tescil Davası” açar.

4. Mahkeme Kararı ve Tapu Devri: Bağımsız bilirkişilerin yeniden hesapladığı bedel malik adına bankaya bloke edilir ve mahkeme kararıyla tapu doğrudan kamu kurumuna tescil edilir.