Kentsel Dönüşüm Strateji Belgeleri Zorunlu Oluyor!

2027 Cumhurbaşkanlığı Yıllık Programı Açıklandı: Kentsel Dönüşüm Strateji Belgeleri Zorunlu Oluyor!

2027 Yılı Cumhurbaşkanlığı Yıllık Programı’na göre, şehirlerin afetlere karşı dirençli hale getirilmesi amacıyla Kentsel Dönüşüm Strateji Belgeleri’nin hazırlanması zorunlu olacak. İstanbul başta olmak üzere Marmara Bölgesi’ndeki riskli yapı stokunun yenilenmesi hızlandırılırken, hukuki tıkanıklıkları aşmak için ihtisas mahkemelerinin kurulması gündeme alındı.

ANKARA / İSTANBUL – KENTSEL DÖNÜŞÜM – Türkiye’nin deprem ve afet risklerine karşı yapı stoğunu güvenli hale getirme hamleleri, 2027 Yılı Cumhurbaşkanlığı Yıllık Programı ile yeni bir ivme kazanıyor. Açıklanan resmi programa göre; kentsel dönüşüm süreçlerinde yaşanan belirsizlikleri ortadan kaldırmak, yerinde dönüşümü esas almak ve hukuki süreçleri hızlandırmak amacıyla köklü mevzuat değişiklikleri hayata geçirilecek.

Dönüşüm Kapsamındaki Bağımsız Birim Sayısı 2,7 Milyonu Aştı

Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı koordinasyonunda yürütülen çalışmaların güncel bilançosu da programda yer aldı. 6306 sayılı Afet Riski Altındaki Alanların Dönüştürülmesi Hakkında Kanun kapsamında:

• 59 ilde 292 riskli alan ilan edildi.

• Bakanlıkça lisanslandırılan 1.696 kurum ve kuruluş risk tespiti faaliyetlerini sürdürüyor.

• Türkiye genelinde 1 milyon 480 bin bağımsız birimin riskli olduğu tespit edildi.

• Dönüşüm alanlarıyla birlikte kentsel dönüşüm kapsamına alınan toplam bağımsız birim sayısı 2 milyon 761 bine ulaştı.

İstanbul’da "Yarısı Bizden" Kampanyasına 86,7 Milyar TL Destek

Olası Marmara depremine karşı İstanbul’u hazırlama hedefi taşıyan "Yarısı Bizden" kampanyası kapsamında bugüne kadar 70 bin 416 bağımsız birim için toplam 86,7 milyar lira destek sağlandı.

Hak sahiplerine sunulan toplam 1 milyon 875 bin TL'lik paket kapsamında:

• 875 bin TL hibe,

• 875 bin TL uygun şartlı kredi,

• 125 bin TL tahliye desteği veriliyor.

Hukuki Tıkanıklıklara "İhtisas Mahkemesi" Çözümü

Yeni dönemde kentsel dönüşüm uygulamalarının önündeki en büyük engellerden biri olan hukuki uyuşmazlıklar ve uzlaşma kilitlenmeleri için özel tedbirler alınacak.

• Strateji Belgesi Zorunluluğu: Yerel yönetimlerin şehirlerin dokusuna ve kimliğine uygun dönüşüm haritaları belirlemesi için Kentsel Dönüşüm Strateji Belgeleri’nin hazırlanması mevzuatla zorunlu kılınacak.

• Kentsel Dönüşüm İhtisas Mahkemeleri: Dönüşüm davalarında yaşanan gecikmelerin önüne geçmek, kat malikleri arasındaki anlaşmazlıkları ve itiraz süreçlerini hızla çözüme kavuşturmak amacıyla ihtisas mahkemelerinin kurulmasına yönelik çalışmalar yürütülecek.

Olası Marmara depremi öncesinde kentsel yenilenmeyi hızlandıracak bu adımlarla, riskli alan tespiti ve inşa süreçlerinin çok daha şeffaf, hızlı ve dirençli bir yapıda tamamlanması hedefleniyor.

Kentsel Dönüşüm Strateji Belgesi, nedir

Kentsel Dönüşüm Strateji Belgesi, bir il veya ilçenin kentsel dönüşüm süreçlerini parsel veya bina bazlı rastgele müdahaleler yerine; kent bütününde afet riskleri, sosyo-ekonomik yapı, mülkiyet durumu ve altyapı imkânlarını bir arada değerlendirerek planlayan resmî master haritadır (yol haritası).

Özetle; yerel yönetimlerin kentteki kentsel dönüşüm alanlarını öncelik sırasına göre tespit etmesini ve dönüşümün hangi modelle, ne kadar sürede yapılacağını finansal ve fiziki boyutlarıyla ortaya koymasını sağlayan stratejik bir belgedir.

Kentsel Dönüşüm Strateji Belgesi Neleri Kapsar?

Bu belge hazırlanırken ilgili yerleşim yeri detaylı bir süzgeçten geçirilir ve şu ana unsurlar belirlenir:

1. Risk Analizi ve Önceliklendirme: Kent genelindeki yapı stoğunun yaş, malzeme ve afet riski (deprem, sel, heyelan vb.) verileri çıkarılır. Hangi mahalle veya alanların acil/birinci öncelikli dönüştürülmesi gerektiği sıralanır.

2. Alan Bütüncül Yaklaşım: Dönüşümün sadece bina yıkıp yapmak olmadığını esas alır. Bölgenin ulaşım, yeşil alan, okul, hastane ve altyapı kapasitesinin yeni nüfus yoğunluğuna uygun olup olmadığını hesaplar.

3. Finansal ve Eylemsel Planlama: Dönüşümün hangi kaynaklarla yapılacağı (hak sahibi katkısı, kamu hibesi/kredisi, müteahhit payı vb.) ve sürecin kaç yıllık etaplar halinde tamamlanacağı takvime bağlanır.

4. Sosyal ve Ekolojik Boyut: Dönüşüm alanındaki mevcut halkın sosyal yapısı, gelir düzeyi ve yerinde dönüşüm imkânları analiz edilir.

Zorunlu Hale Gelmesi Ne Anlama Geliyor?

2027 Yılı Cumhurbaşkanlığı Yıllık Programı ile belediyeler için zorunlu kılınması şu köklü değişimleri beraberinde getirecektir:

Taşeron ve Belediye Şirket İşçileri İçin Dev Kadro Çağrısı

İçeriği Görüntüle

• Rant/Parsel Bazlı Dönüşümün Önüne Geçilmesi: Sadece rantı yüksek veya değerli bölgelerdeki münferit binaların dönüşüp, asıl yüksek risk taşıyan dar gelirli mahallelerin kaderine terk edilmesi engellenecek.

• Bütüncül Şehirleşme: Altyapısı, yolu veya parkı hesaplanmadan yapılan kontrolsüz yoğunluk artışlarının önüne geçilecek.

• Hızlı ve Şeffaf Kamusal Muhataplık: Vatandaş, kendi mahallesinin veya binasının strateji belgesindeki yerini görecek; sürecin ne zaman ve nasıl başlayacağı konusunda resmî bir muhatap ve takvim bulabilecek.

Kentsel Dönüşüm Strateji Belgeleri nereden alınır kim verir

Kentsel Dönüşüm Strateji Belgesi, şahıslara veya münferit binalara verilen bireysel bir ruhsat, tapu veya belge değildir. Bu belge, belediyeler (veya Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı) tarafından tüm ilçe veya şehir ölçeğinde hazırlanan kurumsal bir ana plan (master plan) raporudur.

Dolayısıyla "Bakanlığa gidip bir Strateji Belgesi alayım" gibi bir durum söz konusu değildir. Ancak bu belgenin hazırlanma, onaylanma ve vatandaş tarafından erişilme süreci şu şekilde işler:

1. Belgeyi Kim Hazırlar ve Onaylar?

• Hazırlayan Kurum: İlgili İlçe Belediyesi veya Büyükşehir Belediyesi tarafından şehir plancıları, harita mühendisleri ve deprem uzmanlarıyla ortaklaşa hazırlanır.

• Denetleyen ve Onaylayan Kurum: Hazırlanan Strateji Belgesi, Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı (Altyapı ve Kentsel Dönüşüm Hizmetleri Genel Müdürlüğü) onayına sunulur. Bakanlık inceleyip onayladıktan sonra resmiyet kazanır.

• İstisnai Durum: Özel kentsel dönüşüm alanlarında veya kilitlenen yerel süreçlerde belge doğrudan Bakanlık tarafından da re'sen hazırlanabilir.

2. Vatandaş Bu Belgeye ve Bilgilere Nereden Erişebilir?

Mülk sahibi veya mahalle sakini olarak kendi binanızın veya mahallenizin bu strateji planındaki durumunu öğrenmek için şu kanallara başvurabilirsiniz:

1. İlçe Belediyesi Kentsel Dönüşüm / İmar Müdürlüğü: Bağlı bulunduğunuz ilçe belediyesinin Kentsel Dönüşüm veya İmar ve Şehircilik Müdürlüklerine başvurarak, mahallenizin/adasının Kentsel Dönüşüm Strateji Belgesi kapsamında kaçıncı öncelikli alanda kaldığını ve ne zaman dönüşüm takvimine alınacağını öğrenebilirsiniz.

2. Belediye Bilgilendirme Ofisleri: Kentsel dönüşüm ilan edilen veya çalışma yürütülen mahallelerde belediyeler tarafından kurulan saha bilgilendirme ofislerinden doğrudan bilgi alabilirsiniz.

3. Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği İl Müdürlüğü: İlinizdeki İl Müdürlüğü'nün Kentsel Dönüşüm şubelerine başvurarak bölgenin öncelik durumu hakkında bilgi talep edebilirsiniz.

4. Resmi İnternet Siteleri ve E-Devlet: Onaylanan strateji belgeleri ve dönüşüm alanı ilanları belediyelerin web sitelerinde, E-Devlet (Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı Hizmetleri) portalında ve Resmi Gazete duyurularında yayımlanır.