Vatandaşın Riskli Yapı Tespiti Yaptırması

Paylaştığınız bilgiler, kentsel dönüşüm sürecinin ilk ve en önemli adımı olan "Riskli Yapı Tespit Başvurusu"nun teknik ve hukuki çerçevesini çizmektedir. Bu aşama, sürecin resmen başlamasını sağlayan "kontak anahtarı" niteliğindedir.

Vatandaşların bu süreci başlatırken dikkat etmesi gereken kritik detayları ve uygulama esaslarını şu şekilde özetleyebiliriz:

1. Başvuru Şartları ve Yetki

Kentsel dönüşümde süreci başlatmak için apartmanda çoğunluk kararı gerekmez:

  • Tek Kişi Yeterlidir: Arsa payı ne olursa olsun, tapuda adı geçen tek bir malikin başvurusu ile binanın tamamı için riskli yapı tespiti yapılabilir. Diğer maliklerin rızası bu aşamada aranmaz.

  • Lisanslı Kuruluş Zorunluluğu: Tespit, herhangi bir mühendislik firmasına değil, Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı (Kentsel Dönüşüm Başkanlığı) tarafından lisanslandırılmış kuruluşlara yaptırılmalıdır.

  • Maliyet: Tespit raporunun ücreti, başvuruyu yapan malik tarafından ödenir (Daha sonra malikler kendi aralarında bu masrafı paylaşabilirler).

2. Tapu Durumuna Göre Başvuru Sahibi

Metinde belirtilen mülkiyet durumlarına göre başvuru yetkilileri değişkenlik gösterir:

Tapu Durumu Tespit Başvurusunu Kim Yapar?
Kat Mülkiyeti / İrtifakı Var Tapuda kayıtlı herhangi bir bağımsız bölüm maliki.
Arsa Paylı Tapu (Hisseli) Arsa üzerinde fiilen bulunan binanın sahibi olan hissedar.
Muhdesat Şerhi Varsa Arsa başkasının, bina başkasının ise; bina sahibi olduğu tapu kütüğünde belirtilen kişi.

3. Teknik Tespit Süreci (Ek-2 Esasları)

Lisanslı kuruluş, incelemesini rastgele değil, yönetmelikte belirtilen "Riskli Yapıların Tespit Edilmesine İlişkin Esaslar" uyarınca yapar:

  • Karot Örneği: Binanın taşıyıcı kolonlarından beton numunesi alınır.

  • Sıyırma ve Röntgen: Donatı (demir) miktarını ve korozyonu (paslanma) belirlemek için inceleme yapılır.

  • Zemin Etüdü: Binanın oturduğu zeminin yapısı analiz edilir.

  • Modelleme: Elde edilen veriler bilgisayar ortamında analiz edilerek binanın deprem yüklerine karşı dayanımı hesaplanır.

4. Dijital Kayıt (ARAAD Sistemi)

Başvuru ve raporlama süreci artık tamamen dijitalleşmiştir:

  • Lisanslı kuruluş, hazırladığı raporu elektronik yazılım sistemi (ARAAD - Afet Riski Altındaki Alanlar Dönüşüm Sistemi) üzerinden sisteme işler.

  • Bu sistem üzerinden gönderilen raporlar ilgili Belediye veya Müdürlük tarafından incelenerek onaylanır. Onaylandığı an yapı resmen "Riskli Yapı" statüsü kazanır.

Sürecin "Ataşehir Web" ve Yerel Basın İçin Önemi

Bu bilgiler ışığında, özellikle bölgedeki vatandaşları bilgilendirirken şu noktanın altını çizmek faydalı olacaktır:

"Riskli yapı tespiti yaptırmak, bir binayı hemen yıkmak demek değildir; binanın mevcut durumunun bir röntgenini çekmektir. Ancak rapor sisteme girip onaylandığında geri dönüşü olmayan yasal bir süreç başlar."

Sürecin sonraki adımları olan "itiraz" ve "yıkım" aşamalarına geçmeden önce, maliklerin lisanslı kuruluş seçerken güncel listeyi (www.kdb.gov.tr) kontrol etmeleri mağduriyetleri önleyecektir.